Donanım Cüzdanlarında Çoklu İmza Kurulumu: 3'te 2, Safe ve MetaMask

Ekim 2026'da Ledger, Güneydoğu Asya'daki bayi CryptoBilis'in cihazlarında LTE modüllü bir donanım arka kapısı olduğunu doğruladı. Bundan üç ay önce Coldcard'da bir yazılım hatası bulunmuştu: seed yetersiz rastgelelikle üretiliyordu ve etkilenen cüzdanlardan bin BTC'den fazlası çalındı. İki olayda da insanlar her şeyi kitabına göre yapmıştı. Donanım cüzdanı, kâğıda yazılmış seed. Para yine de gitti, çünkü her şey tek bir cihaza bağlıydı.

Çoklu imza (multisig) bu tek hata noktasını ortadan kaldırır. Coinleri harcamak için N anahtardan M imza gerekir ve anahtarlar farklı cihazlarda durur. Bir cihaz hacklenir ya da değiştirilirse, tek anahtarla para çekilemez. Değiştirilmiş Ledger cihazları analizimizde farklı markaların cihazlarıyla 3'te 2 imza kurmanızı önermiştik. Aşağıda bunu bitcoin, Ethereum ve EVM ağları için adım adım nasıl yapacağınızı ve her üreticide nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.

Bu yapı sahada sınandı bile. Coldcard olayından sonra Nunchuk (11 Ağustos 2026) ve Unchained (12 Ağustos 2026), farklı üreticilerin anahtarlarından oluşan çoğunluk yapılarının (quorum) sağlam kaldığını açıkladı. Quorum'daki anahtarlardan en az biri ele geçirilmemişse saldırgan cüzdanın adreslerini bile bulamaz: bunun için her katılımcının açık anahtarı gerekir ve açık anahtar blokzincirde ancak harcamadan sonra görünür. Unchained'in tavsiyesi de buradan geliyor: harcarken adresi tamamen boşaltın, para üstünü ise yeni bir adrese gönderin.

Hangi yapıyı seçmeli

• 3'te 2. Bireyler için standart: Sparrow, Trezor, Unchained ve Coldcard varsayılan olarak bunu öneriyor. Bir anahtarı kaybettiniz, para yerinde. Bir anahtar çalındı, para yine yerinde.
• 5'te 3. Daha fazla pay bırakır ama uğraşı da artar. Trezor'a göre bir birey için beşten fazla anahtar artık fazla karmaşık. Bitcoin'de 3'te 2'den 5'te 3'e geçmek ancak yeni bir cüzdanla mümkün, bu yüzden önceden karar verin.
• 4'te 2 ve 5'te 2. Unchained'in değerlendirmesine göre anahtar kaybına karşı daha iyi korur.
• 4'te 3 ve 5'te 4. Hırsızlığa karşı daha iyi korur: hırsızın daha fazla anahtar toplaması gerekir.
• 2'de 2 (ve her N'de N yapısı). Herhangi bir anahtarın kaybı erişimi sonsuza kadar kapatır. Casa ve Unchained bu yapıyı önermiyor.

Başlamadan önce yapılacaklar

• Cihazları yalnızca üreticiden ya da resmî satıcıdan alın ve ambalajı kontrol edin. CryptoBilis'ten sonra bu zorunlu bir kural. Ledger'ın tavsiyesi: bu kanaldan alınmış bir cihazı kurduysanız, fonlarınızı yeni seed'li yeni bir cüzdana taşıyın.
• Farklı üreticilerin cihazlarını kullanın. Ortak bir yazılım ya da tedarik hatası aynı markanın tüm cihazlarını aynı anda vurur.
• Seed oluşturmadan önce yazılımı (firmware) güncelleyin. Genel olarak da her güncellemeden önce seed yedeğiniz olmalı.
• Her cihazda yeni bir seed oluşturun. Aynı seed iki cihazda iki değil, tek anahtar demektir.
• Parola ifadesi (passphrase) kullanıyorsanız her katılımcının kendi parola ifadesi olsun ve ayrı yazılsın. Cüzdan oluşturulduktan sonra değiştirilemez: anahtar değişir.
• Ücretleri hesaba katın. Çoklu imza işlemleri normal işlemlerden belirgin şekilde büyüktür, ücret daha yüksektir ve ağ yoğunken fark hissedilir.

Seçenek 1. Sparrow'da üç donanım cüzdanıyla bitcoin 3'te 2

Bitcoin için bir koordinatör program gerekir. Cüzdanı açık anahtarlardan kurar, işlemleri oluşturur ve kendisi anahtar saklamaz. Biz Sparrow kullanıyoruz: ücretsiz, açık kaynaklı, 2.5.5 sürümü 17 Eylül 2026'da çıktı. USB üzerinden Trezor, Ledger, Coldcard, BitBox02, Jade, KeepKey ve OneKey ile, QR kodlarıyla Passport, Jade, SeedSigner, Keystone ve Krux ile, microSD ile Coldcard, Keystone ve Passport ile çalışır. Sparrow belgeleri de bizimle aynı şeyi öneriyor: en az 3'te 2, farklı üreticilerin cihazları, farklı yerlerde saklama.

Diğer ücretsiz koordinatörler: Nunchuk (kendi yönettiğiniz mod, telefon uygulaması var), Electrum ve Specter Desktop. Yardım almak istiyorsanız Casa'ya (Standard paket yıllık $250, üç anahtar, biri Casa'da) ya da Unchained'e (üç anahtardan biri şirkette) bakın. Nunchuk'ta da bir anahtarı hizmetin tuttuğu ücretli cüzdanlar var. Coldcard olayından sonra Nunchuk, yönetilen cüzdanlarında telefondaki sıcak anahtarı devre dışı bıraktı.

Markalara göre özellikler

Hepsinde ortak olan tek şey: cihaz imzalar, koordinatör cüzdanı ve işlemleri kurar, adresi de siz ekranda karşılaştırırsınız. Farklar, cüzdan kaydını kimin tuttuğunda, cihazın bilgisayarla nasıl iletişim kurduğunda ve genel olarak neler yapabildiğinde.

Ledger

Nano S Plus, Nano X, Stax ve Flex, Sparrow ya da Nunchuk'ta çoklu imza katılımcısı olarak çalışır. Bitcoin uygulamasının 2.1.0 ya da daha yeni sürümü gerekir. İlk bağlantıda cihaz cüzdanı kaydetmenizi ister (“Register account”). Kayıt olmadan Ledger yalnızca tek anahtarlı normal cüzdanları imzalar. Kaydı koordinatör saklar (Sparrow 2.1.0 sürümünden beri hatırlar), anahtar bileşimi değişince yeniden kayıt gerekir. Ledger Wallet uygulamasında (eski adıyla Ledger Live) çoklu imza yok. Yalnızca Ledger'dan ya da resmî satıcılardan alın.

Trezor

Model T, Safe 3, Safe 5 ve Safe 7. Trezor Suite çoklu imzayı desteklemez, Sparrow, Electrum ya da Casa gerekir. Cüzdan cihaza kaydedilmez, bu yüzden adresi birkaç cihazın ekranında karşılaştırın. Ocak 2026'da Trezor'da çoklu imza kullanımında bir görüntüleme hatası bulundu ve giderildi, yazılımı güncel tutun.

Coldcard: bilgisayarsız çoklu imza

Mk4, Mk5 ve Q, çoklu imzayı bilgisayarsız, yalnızca microSD ile kurmakta en rahat cihazlar. Önce güncel yazılım (5.6.3 ya da 1.5.3Q) ve zar atışlarıyla yeni bir seed. Ardından şöyle:

1. Her cihazda: Settings > Multisig Wallets > Export XPUB. microSD'de m/48'/0'/0'/2' yollu bir dosya oluşur.
2. Bir cihazda Create Airgapped seçin, tür P2WSH, eşik 2. Coldcard yapılandırma dosyasını oluşturur.
3. Diğer Coldcard'larda: Import from File. Coldcard olan tüm katılımcılar imzadan önce cüzdanı kaydetmeli.
4. Cüzdanı Sparrow'a aktarın: File > Import Wallet > Coldcard Multisig.
5. Full Address View'u açın: Coldcard varsayılan olarak adresi kısmen gösterir.

Coldcard aynı anahtarı iki kez kabul etmez, yani yanlışlıkla tek seed'den “çoklu imza” kurmak mümkün değil.

Keystone 3 Pro

Bitcoin çoklu imzası için yalnızca bitcoin'e özel (BTC-Only) yazılımın 1.1.0 ya da daha yeni sürümünü kullanın. Keystone, Sparrow ile QR kodları ya da microSD üzerinden bağlanır. Sparrow'da: Settings > Export > Keystone Multisig > QR, Keystone'da: Add MultiSig Wallet.

BitBox02

Kayıt, Sparrow'dan ilk kez adres gösterdiğinizde olur (Receive > Display Address). Cihaz tüm katılımcıların xpub'ını gösterir, bunları karşılaştırın. Sparrow'a bağlanmadan önce BitBoxApp'i kapatın. BitBox02 çoklu imzada Taproot'u desteklemez.

Blockstream Jade ve Jade Plus

Çoklu imza yapılandırmalarını kaydeder ve saklar, alım ve para üstü adreslerini doğrular. USB ve QR kodlarıyla çalışır.

Passport

Passport Core yapılandırmayı QR koduyla ya da microSD'den içe aktarır. Passport Prime katılımcı olabilir ama kendisi çoklu imza oluşturmaz, Sparrow gibi harici bir koordinatöre ihtiyaç duyar.

SeedSigner

Belleği olmayan, kendin yap türü bir cihaz. Yapılandırmayı saklamaz ve Sparrow ya da Specter ile birlikte QR kodlarıyla çalışır.

Tangem: neden uygun değil

Tangem'in kendi açıklamasına göre yerel çoklu imza özelliği yok ve Sparrow ile Electrum'la doğrudan çalışmıyor. Sparrow ve Nunchuk'un desteklenen cihaz listelerinde de yer almıyor. Farklı markaların cihazlarından bitcoin çoklu imzası için Tangem uygun değil.

Seçenek 2. Yalnızca iki donanım cüzdanınız var

İlk akla gelen 2'de 2 yapısı. Yapmayın: iki cihazdan herhangi birini seed'iyle birlikte kaybederseniz ya da bozarsanız erişim kalmaz. Casa ve Unchained bu yapıyı önermiyor. Doğrusu 3'te 2; üçüncü anahtar aşağıdaki seçeneklerden birinden gelir.

• Başka bir markanın üçüncü cihazı. En güvenilir seçenek: üç anahtarın üçü de sizin ve üçü de donanım.
• MetaMask, ama yalnızca Ethereum ve EVM ağları için Safe'te. Bu, aşağıdaki seçenek 3.
• Hizmette duran anahtar: Casa, Unchained ya da Nunchuk. Üçü de ücretli. Hizmet bir anahtarı tutar, kendi iki anahtarınızla onsuz harcama yaparsınız.

Yapılandırmayı unutmayın: 3'te 2'de sizin iki seed'iniz artı üçüncü katılımcının xpub'ı kurtarmayı sağlar. Bu yüzden hizmet anahtarının ya da üçüncü cihazın xpub'ı da yedeğinizde olmalı.

Seçenek 3. Ethereum ve EVM ağları: Safe, iki donanım cüzdanı ve MetaMask

Safe (eski adıyla Gnosis Safe), imza eşiği olan bir akıllı sözleşme cüzdanıdır. Safe'in yardım sayfasında bireyler için olağan yapı şöyle: üç imzacı (bir MetaMask ve iki donanım cüzdanı), eşik 2. MetaMask ve bir donanım cüzdanı günlük işler için, ikinci donanım cüzdanı yedek olarak ayrı durur.

İmzalamadan önce işlem nasıl kontrol edilir

21 Şubat 2025'te Bybit'ten 401.000 ETH'den fazlası çalındı ve bu sırada kimse anahtarları hacklemedi. Saldırganlar Safe arayüzünün kodunu değiştirdi: imzacılar sıradan bir transfer gördü, ama aslında sözleşme değişikliğini imzaladılar. Sonuç basit: işlem tarayıcıda değil, cihazın ekranında karşılaştırılır. İmzayı Safe arayüzünün açık olduğu cihazdan değil, başka bir cihazdan atmak daha iyi. Safe'in yardım sayfasına göre şunları kontrol edin:

• hedef adres (to);
• tutar (value);
• veri (data), bir çözücüyle çözülmüş hâliyle;
• operation: 0 normal çağrı (call), 1 delegatecall anlamına gelir ve bu tehlikelidir;
• nonce, işlemin sıra numarası;
• donanım cüzdanının ekranındaki safeTxHash ve diğer hash'ler. Bunları bağımsız hesaplamak için Tenderly, OpenZeppelin Safe Utils ve safe-tx-hashes-util kullanılabilir.

Trezor'da Eylül 2026'dan beri Ethereum için clear signing var: cihaz işlemleri ekranda çözerek gösterir. Bu, desteklenen sözleşmelerde çalışır, diğerleri için Trezor kör imza (blind signing) uyarısı verir.

Bir anahtarı kaybettiyseniz

Sahibi değiştirin: Settings > Owners > Replace owner. Eşik Settings > Setup'ta ayarlanır. Değişikliği, eşik sınırları içinde kalan sahipler onaylar. Eşiğin sahip sayısından düşük tutulmasının sebebi de bu: 3'te 2'de kalan iki anahtar kaybolanı rahatça değiştirir. Eşiği karşılayacak imza kalmadıysa erişimi geri almanın olağan bir yolu yok.

Solana: Squads

Solana'da çoklu imza Squads'ta yapılır. Ledger, Phantom ya da Solflare aracılığıyla bağlanır, ama Squads'ta Ledger'da kör imzayı (Blind Signing) açmanız gerekir. Bu, işlemin ayrıntılarını cihaz ekranında göremeyeceğiniz ve Safe seçeneğindeki asıl korumanın burada daha zayıf olduğu anlamına gelir. Oluştururken en fazla 10 katılımcı eklenebilir. 1/1 yapısı kurmayın, bu fazladan adımları olan normal bir cüzdandır. Oluşturma bir kerelik 0,1 SOL artı küçük bir kira (rent) tutar.

Sık yapılan hatalar

• Yapılandırma yedeği (tanımlayıcı ya da Sparrow dosyası) yok. Seed'ler var ama harcama yapılamıyor.
• Tüm cihazlar aynı marka. Tek bir yazılım ya da tedarik hatası tüm yapıyı çökertir.
• İki cihazda aynı seed. Bu iki değil, tek anahtar.
• 2'de 2 yapısı. Herhangi bir anahtarın kaybı erişimi sonsuza kadar kapatır.
• Seed kendi cihazının yanında duruyor ya da iki seed aynı yerde.
• Cüzdan oluşturulduktan sonra parola ifadesi değiştirildi. Anahtar başka bir anahtar oldu.
• Seed yedeği olmadan yazılım güncellendi.
• Adres cihazlarda değil, yalnızca bilgisayar ekranında karşılaştırıldı.
• Aynı adres tekrar tekrar kullanılıyor. Çoklu imza adresleri zaten görünüşte farklıdır, tekrar kullanım gizliliğe daha da çok zarar verir.
• Kurtarma testi atlandı. Yedekteki hatayı, ona ihtiyaç duyduğunuz gün fark edersiniz.
• Safe'te işlem yalnızca tarayıcıda kontrol edilip imzalandı.
• Cihaz ne üreticiden ne de resmî satıcıdan alındı.

Sık sorulan sorular

Tanımadığınız göndericilerden yeni cüzdana coin almadan önce adresi AML kontrolü hizmetimizle kontrol edin. Cüzdanla çalışmak için diğer araçları cüzdan araçları bölümünde topladık.